İş Ekipmanlarınızı Düzenli Kontrollerle Güvende Tutun

Periyodik muayene ve kontroller, işyerinde kullanılan ekipmanların güvenli şekilde çalışmaya devam edip etmediğinin belirli aralıklarla değerlendirilmesini amaçlayan teknik incelemelerdir.

İş ekipmanları zaman içerisinde aşınabilir, bağlantılar gevşeyebilir, güvenlik sistemlerinde sorunlar ortaya çıkabilir veya çalışma koşullarına bağlı olarak ekipmanın güvenli kullanımı etkilenebilir. Bu nedenle ekipmanların yalnızca ilk kurulumda değil, kullanım süreci boyunca da uygun şekilde kontrol edilmesi gerekir.

Periyodik kontroller neden önemlidir?

İş ekipmanlarında oluşabilecek arızalar yalnızca üretim kaybına neden olmaz; çalışanların sağlık ve güvenliği açısından da ciddi riskler oluşturabilir.

Düzenli periyodik kontroller;

• Ekipmandaki güvenlik sorunlarının erken belirlenmesine

• Arıza kaynaklı iş kazası riskinin azaltılmasına

• Bakım ihtiyaçlarının daha erken fark edilmesine

• İş ekipmanlarının güvenli kullanımının desteklenmesine

• Risk değerlendirmesinin teknik verilerle güçlendirilmesine

• İş sağlığı ve güvenliği süreçlerinin düzenli yürütülmesine

katkı sağlar.

Hangi ekipmanlara periyodik kontrol yapılır?

İşyerinin faaliyet alanına göre kontrol kapsamına giren ekipmanlar farklılık gösterebilir.

Başlıca kontrol grupları arasında şunlar yer alabilir:

• Kaldırma ve iletme ekipmanları

• Basınçlı kap ve tesisatlar

• Elektrik tesisatları

• Topraklama sistemleri

• Paratoner ve yıldırımdan korunma sistemleri

• Makine ve tezgâhlar

• Havalandırma sistemleri

• Yangın tesisatları

• İşyerinin faaliyet alanına göre diğer teknik ekipmanlar

Hangi ekipmanın hangi kapsamda kontrol edilmesi gerektiği, ekipmanın türüne ve ilgili mevzuat hükümlerine göre değerlendirilmelidir.

Kaldırma ve iletme ekipmanlarının kontrolü

Kaldırma ve iletme ekipmanları, yüklerin kaldırılması, taşınması veya konumlandırılması amacıyla kullanılan sistemlerdir.

Bu grupta örneğin şu ekipmanlar bulunabilir:

• Vinçler

• Caraskallar

• Forkliftler

• Transpaletler

• Yük kaldırma platformları

• Araç kaldırma liftleri

• Mobil kaldırma ekipmanları

• Yük asansörleri

• Sapan ve kaldırma aksesuarları

Bu ekipmanların güvenli çalışması; taşıma kapasitesi, mekanik durum, fren sistemleri, bağlantı elemanları ve güvenlik donanımları gibi birçok unsurun birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Basınçlı kapların periyodik kontrolü

Basınç altında çalışan ekipmanlarda meydana gelebilecek bir arıza ciddi sonuçlar doğurabilir.

Basınçlı kap ve tesisatlar arasında;

• Hava tankları

• Kompresör sistemleri

• Kazanlar

• Genleşme tankları

• Hidrofor sistemleri

• Basınçlı sıvı veya gaz içeren ekipmanlar

yer alabilir.

Periyodik kontrollerde ekipmanın fiziksel durumu, güvenlik donanımları ve çalışma koşulları teknik açıdan değerlendirilir.

Elektrik tesisatı kontrolleri

Elektrik kaynaklı riskler işyerlerinde yangın, elektrik çarpması ve ekipman hasarı gibi ciddi sonuçlara neden olabilir.

Elektrik tesisatlarının kontrollerinde;

• Elektrik panoları

• Kablo ve bağlantılar

• Koruma sistemleri

• Kaçak akım koruma düzenekleri

• Elektrik tesisatının genel güvenlik durumu

gibi başlıklar değerlendirilebilir.

Elektrik tesisatında yapılan değişiklikler veya yeni ekipmanların devreye alınması da kontrol ihtiyacını etkileyebilir.

Topraklama ölçümü ve kontrolü

Topraklama sistemleri elektrik kaynaklı risklerin azaltılmasında önemli bir güvenlik unsurudur.

Topraklama sisteminin uygun durumda olup olmadığının değerlendirilmesi için ölçüm ve kontrol çalışmaları gerçekleştirilir.

Kontrol sırasında tesisatın yapısı, bağlantılar ve ölçüm sonuçları birlikte değerlendirilir.

Paratoner ve yıldırımdan korunma sistemleri

Yıldırımdan korunma sistemleri, işyerlerinin yapısına ve risk durumuna göre önemli bir güvenlik önlemidir.

Bu sistemlerin zaman içerisinde fiziksel olarak zarar görmesi veya bağlantılarında problem oluşması mümkündür.

Düzenli kontroller sayesinde sistemin mevcut durumu değerlendirilerek gerekli bakım veya düzeltme ihtiyaçları belirlenebilir.

Yangın tesisatlarının kontrolü

Yangınla mücadelede kullanılan sistemlerin ihtiyaç anında çalışır durumda olması kritik öneme sahiptir.

İşyerindeki sisteme göre;

• Yangın pompaları

• Yangın dolapları

• Sprinkler sistemleri

• Hidrantlar

• Alarm ve uyarı sistemleri

• Yangın tesisatının ilgili bileşenleri

kontrol kapsamına girebilir.

Periyodik kontrol, yangın sistemlerinin yalnızca mevcut olup olmadığını değil, işlevini yerine getirip getiremediğini değerlendirmeye yardımcı olur.

Periyodik kontrol ile bakım aynı şey midir?

Hayır. Bakım ve periyodik kontrol birbiriyle ilişkili ancak farklı işlemlerdir.

Bakım, ekipmanın çalışma performansını korumak ve arızaları önlemek için gerçekleştirilen teknik işlemleri kapsar.

Periyodik kontrol ise ekipmanın güvenli kullanım açısından uygun durumda olup olmadığının yetkili kişi tarafından değerlendirilmesine yöneliktir.

Bir ekipmana düzenli bakım yapılması periyodik kontrol ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde periyodik kontrolden geçmiş olması da bakım yapılmasına gerek olmadığı anlamına gelmez.

Periyodik kontrol nasıl yapılır?

Kontrol yöntemi ekipmanın türüne göre değişebilir.

Genel süreç şu şekilde ilerleyebilir:

1. Kontrol edilecek ekipmanların listesi oluşturulur.

2. Ekipmana ait teknik bilgiler incelenir.

3. Önceki bakım ve kontrol kayıtları değerlendirilir.

4. Ekipmanın fiziksel durumu incelenir.

5. Gerekli ölçüm ve testler gerçekleştirilir.

6. Güvenlik donanımları kontrol edilir.

7. Elde edilen sonuçlar değerlendirilir.

8. Uygunsuzluklar raporlanır.

9. Gerekli düzeltmeler planlanır.

10. Kontrol kayıtları saklanır.

Periyodik kontrolü kim yapabilir?

Periyodik kontrollerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları sağlayan yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.

Her ekipman türü için kontrol yapabilecek kişinin mesleki niteliği aynı olmayabilir. Bu nedenle kontrol planlanırken ekipmanın türü ile kontrolü gerçekleştirecek kişinin yetki ve uzmanlık alanının uyumlu olması önemlidir.

Kontrol raporunun geçerliliği açısından bu konu özellikle dikkate alınmalıdır.

Periyodik kontrol sıklığı nasıl belirlenir?

Her ekipmanın kontrol periyodu aynı değildir.

Kontrol sıklığı;

• Ekipmanın türü

• Üretici bilgileri

• Kullanım yoğunluğu

• Çalışma ortamı

• Ekipmanın yaşı ve durumu

• İlgili mevzuat hükümleri

• Risk değerlendirmesi sonuçları

gibi unsurlara göre belirlenebilir.

İlgili mevzuatta belirlenen azami sürelerin ayrıca dikkate alınması gerekir.

Yeni alınan ekipmana periyodik kontrol gerekir mi?

Yeni bir ekipmanın satın alınmış olması, her durumda kullanım süresi boyunca herhangi bir kontrol ihtiyacı olmayacağı anlamına gelmez.

Kurulum, montaj, yer değişikliği veya çalışma koşullarındaki değişiklikler ekipmanın güvenliğini etkileyebilir.

Ekipmanın türü ve ilgili mevzuat şartlarına göre ilk kullanım, kurulum sonrası veya belirli periyotlarda kontrol ihtiyacı değerlendirilmelidir.

Kontrol sırasında uygunsuzluk tespit edilirse ne olur?

Periyodik kontrolün amacı yalnızca rapor düzenlemek değil, ekipmanın güvenli kullanım koşullarının değerlendirilmesidir.

Kontrol sırasında güvenliği etkileyen bir uygunsuzluk tespit edilirse;

• Sorunun niteliği belirlenir

• Gerekli bakım veya onarım planlanır

• Risk oluşturabilecek kullanım koşulları değerlendirilir

• Gerekli düzeltmeler tamamlanır

• İhtiyaç halinde yeniden kontrol gerçekleştirilir

Uygunsuzlukların giderilmeden göz ardı edilmesi periyodik kontrolün amacına aykırıdır.

Periyodik kontrol raporunda neler bulunur?

Kontrol raporunun ekipmanın mevcut durumunu açık biçimde ortaya koyması gerekir.

Raporda genel olarak;

• Ekipmanın tanımı

• Marka, model veya teknik bilgileri

• Kontrol tarihi

• Kullanılan kontrol yöntemi

• Gerçekleştirilen ölçüm ve testler

• Tespit edilen uygunsuzluklar

• Değerlendirme sonucu

• Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin bilgileri

gibi bilgiler yer alabilir.

Rapor içeriği ekipmanın türüne ve ilgili mevzuata göre farklılaşabilir.

İş ekipmanı envanteri neden önemlidir?

İşyerinde çok sayıda ekipman bulunduğunda hangisinin ne zaman kontrol edilmesi gerektiğinin takip edilmesi zorlaşabilir.

Bu nedenle güncel bir ekipman envanteri oluşturulması faydalıdır.

Envanterde örneğin;

• Ekipman adı

• Seri numarası

• Bulunduğu bölüm

• Son kontrol tarihi

• Sonraki kontrol tarihi

• Bakım durumu

• Sorumlu kişi

gibi bilgiler takip edilebilir.

Bu sistem, kontrol süresi geçen ekipmanların gözden kaçmasını önlemeye yardımcı olur.

Periyodik kontroller ile risk analizi arasındaki ilişki

İş ekipmanlarından kaynaklanan tehlikeler risk değerlendirmesinin önemli bölümlerinden biridir.

Risk değerlendirmesi sırasında ekipmanın mevcut durumu, kullanım şekli, bakım kayıtları ve periyodik kontrol durumu göz önünde bulundurulabilir.

Periyodik kontrol raporları da ekipman kaynaklı risklerin değerlendirilmesi için önemli teknik veriler sağlar.

İşyerinizdeki risklerin bütüncül değerlendirilmesi için Risk Analizi hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Periyodik kontroller ve iş güvenliği uzmanlığı

İş güvenliği uzmanı saha incelemelerinde ekipmanların güvenli kullanım durumunu, kontrol kayıtlarını ve tespit edilen uygunsuzlukların takibini değerlendirebilir.

Kontrol sonucu ortaya çıkan teknik eksikliklerin giderilmesi ve gerekli önlemlerin planlanması genel İSG sürecinin bir parçasıdır.

İş güvenliği süreçleriniz için İş Güvenliği Uzmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Periyodik kontrol hizmeti alırken nelere dikkat edilmelidir?

Hizmet alınırken yalnızca en düşük fiyat veya hızlı rapor teslimi kriter olarak kullanılmamalıdır.

Özellikle şu konular değerlendirilmelidir:

• Kontrolü gerçekleştirecek kişinin gerekli niteliklere sahip olması

• Ekipmana uygun kontrol yönteminin uygulanması

• Gerekli ölçüm ve testlerin gerçekten gerçekleştirilmesi

• Ekipman bilgilerinin doğru kaydedilmesi

• Uygunsuzlukların açık biçimde raporlanması

• Kontrol kayıtlarının izlenebilir olması

• Sonraki kontrol tarihinin takip edilmesi

Etra Akademi ile periyodik muayene ve kontrol hizmetleri

Etra Akademi olarak işyerinizde kullanılan ekipmanların kontrol ihtiyaçlarının düzenli ve takip edilebilir şekilde planlanmasına destek sağlıyoruz.

İşletmenizin faaliyet alanı ve ekipman envanteri değerlendirilerek kontrol edilmesi gereken ekipmanların belirlenmesi, uygun kontrol programının oluşturulması ve sürecin koordinasyonu sağlanabilir.

İşyerinizdeki periyodik kontrol ihtiyaçlarını belirlemek için teklif talebi oluşturabilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.